Dijital Pazarlama Nedir? Başlangıç Rehberi

Dijital pazarlama, pazarlama ve iş geliştirme konusunda her ne kadar daha çocukluk çağında olarak nitelendirilse de pazarlama dünyasının büyük bir bölümünü ele geçirme çabalarına hızla devam ettiğini görmekteyiz. Her gün birçok insan ürünlerini ve işletmelerini tanıtmak için dijital pazarlamaya ilk adımı atıyor.  Dijital pazarlamaya başlamak için bundan daha iyi bir zaman yok!  Özellikle ülkemizde bu alanda halen o kadar açık var ki. 

Geçtiğimiz yıllarda katıldığım uluslararası bir zirvenin açılışı direkt olarak Türkiye’den bahsedilerek başladı, şaşırdım. Nedeni ise yaklaşık 1-2 dakika içinde kendini belli etti. Düşünün Avrupa ülkelerinde websitesine sahip kobilerin oranı %50’nin üzerindeyken Türkiye’de şu an için bu oran sadece %22. (2017) Hala çok rekabetçi bir pazara sahip değiliz. Ama olacağız. Her geçen gün yeni bir mecra, farklı dijital pazarlama modelleri hayatımıza girmeye devam ediyor. Sürekli kendimizi yeniliyor, bir şeyler daha öğrenmek için çalışıyor ve araştırıyoruz.

Öncelikle pazarlama kavramına biraz değinmek istiyorum.

Pazarlama nedir?

Pazarlama, kısaca ürünlerinizi veya hizmetlerinizi potansiyel müşterilerle buluşturmak için aldığınız tüm aksiyonları ifade eder. Pazarlamanın temelinde hedef kitle kavramı yatmaktadır. Potansiyel müşterileriniz ürün veya hizmetinizi satın aldığı an satış kavramı ortaya çıkar. Pazarlama ve satış ekiplerinin birbiriyle çok yakın çalışması gerekliliği bir sır değildir. Başarılı olmak isteyen her işletme her girişim bu iki süreci birbirine entegre bir şekilde ilerletmelidir.

Yazıya yazarken yıllar önce evernote’a aldığım bir not aklıma geldi. Bu alıntıda S.H.Simmons pazarlama, reklamcılık ve halkla ilişkileri farklı bir şekilde yorumlamıştı. İlginizi çekebileceğini düşündüğüm için aşağıya bırakıyorum.

Genç bir erkek sevgilisine onun zeki olduğunu, hoş göründüğünü ve hoşsohbet biri olduğunu söylerse doğru kişiye doğru şeyleri söylüyor demektir, bu da pazarlamadır. Fakat genç bir erkek sevgilisine kendisinin ne kadar yakışıklı, zeki ve başarılı olduğunu söylerse bu reklamcılığa girer. Bir kimse genç kadına sevgilisinin ne kadar yakışıklı, zeki ve başarılı olduğunu söylerse bu da halkla ilişkilere girer.

Dijital Pazarlama, Online pazarlama ve Offline pazarlama

Şimdi belki bir çoğunuz bu düşünceye karşı çıkacak ama dijital pazarlama ile online pazarlama aynı şey değildir. Hatta dönem dönem ekibimizde online pazarlama ile dijital pazarlama tartışmasını yaparız.

Şimdi yukarıdaki reklam alanına bakalım. Normalde karşılaştığımız reklam yapılarından farklı kullanıcılarla iletişime geçebilen bir reklam var karşımızda. Peki bunu şimdi offline pazarlamaya dahil edebilir miyiz? Ya da dijital bir billboard düşünün hava durumuna göre aniden değişiklik gösterip farklı mesajlarla tüketicinin karşısına çıkan. Bence bu örnekler dijital pazarlamayı ifade eden kavramlardandır tıpkı internet sitelerinde gördüğünüz banner reklamlar gibi. Hatta çok yakında online mecralarda yayınladığımız banner’larımızı bu alanlarda da görmeye başlayabiliriz.

Demek istediğim dijital pazarlama olarak anlamlandırdığımız şey aslında online pazarlamadır. Sadece dijital pazarlama kavramının bu kadar yayınlaşmasını çevrimiçi pazarlama yani online pazarlama sağlamıştır. Daha sonra gelen alışkanlıklar v.b süreçler dijital pazarlama kavramını online pazarlama ile eşit bir kutuya koymamızı sağladı. Her ne kadar dijital pazarlama dediğimizde hepimizin aklına ilk olarak online pazarlama çalışmaları gelse de bu kavramın daha geniş bir alanı kapsadığını düşünüyorum.

Peki o halde yukarıdaki açıklamaları da göz önünde bulundurarak dijital pazarlama kavramını açıklayalım.

Dijital Pazarlama Nedir?

Dijital pazarlama, kısaca elektronik cihaz veya internet kullanarak yapılan tüm pazarlama faaliyetlerini kapsar. Dijital pazarlama sürecinde markalar müşterilerine ulaşmak, ürün ve hizmetlerini tanıtmak veya satmak için ödemeli reklamcılık, sosyal medya, e-mail pazarlaması, arama motoru gibi dijital kanallardan faydalanırlar. 

Mobilin devrimi, arama motorları, sosyal medya bilgiye ulaşımı ve iletişimi inanılmaz derecede kolaylaştırdı. Dijitalleşen Dünya ile birlikle bir girişim, çok hızlı bir sürede tüm Dünya’da adından bahsettirebilecek hale gelebiliyor.  Bu sadece internetin yaygınlaşması ile mi ilgili? tabi ki hayır. Bu girişimlerin bu hale gelebilmelerinde en büyük etkenlerden biriside pazarlama stratejileri. Bu yazıyı dijital pazarlamaya merak salmış arkadaşlarıma biraz olsun yol gösterebilmek için toparlıyorum.

Yazının geri kalan bölümünde aşağıdaki online pazarlama kanallarından bahsedeceğim. Tabi ki dijital pazarlama bununla sınırlı değil. Yavaş yavaş bu yazıyı güncelleyerek, dijital pazarlamaya giriş üzerine kapsamlı bir rehber haline getirmeyi planlıyorum :w

Dijital pazarlama ekosisteminde neler yer alır?

1. Arama motoru reklamları
2. PPC
3. Arama motoru optimizasyonu
4. Mail pazarlama
5. Sosyal Medya pazarlaması
6. Websitesi
7. İçerik pazarlaması

Arama Motoru Reklamları (Search Engine Advertising)

Arama ağı reklamları, arama motorlarının sonuç sayfalarında gösterilen, genellikle sponsor bağlantılar etiketine sahip olan reklamlardır. Sayfanın üst tarafında veya alt tarafında görüntülenebilir. Bu reklam modeli  Pay per click (tıklama başına ödeme)  sistemi ile çalışır. Yani reklamlarınızın gösterimi sizin için bir maliyet oluşturmaz, reklamlarınıza gelen tıklamalar için ödeme yaparsınız.

SEA’nın temelinde anahtar kelimeler ve bunlara verilen teklifler vardır. Teklifler, ilgili sorgularda hangi sırada çıkacağınızı belirleyen önemli faktörlerden birisidir. (bir diğeri için bknz: kalite puanı) Her anahtar kelimenin farklı cpc maliyeti vardır. Bazı anahtar kelimelerde tıklama başına maliyetler 0,05krş olabilirken bazılarında 50TL olabilir.

PPC ile SEA arasındaki fark;
PPC reklamları kısaca ücretli reklamcılıktır.  PPC reklamları arama motorları reklamlarını kapsar fakat sadece bununla sınırlı değildir. Yandex, bing gibi arama motoru reklamları da PPC reklamcılığı kapsamına girer. Hatta Facebook, Instagram gibi mecraları da bu gruba dahil edebiliriz.

SEA hakkında birtakım bilgiler;

1. Search Engine Advertising sadece Google AdWords ile sınırlı değildir. Yandex Direct, Bing search Ads gibi arama motoru reklam platformları da bunlara dahildir.
2. Google arama sayfalarında bulunan bütün tıklamaların %50’ye yakını ilk ve ikinci sırada çıkan sonuçlarda gerçekleşmektedir.
3. Türkiye’de dijital pazarlama faaliyetlerine ayrılan bütçenin %50’sinden fazlasını arama motoru reklamları oluşturmaktadır.
4. Long tail anahtar kelimeler daha fazla anlamlı trafiği websitenize getirebilir.
5. Long tail anahtar kelimelerin dönüşüm oranları genellikle shot tail anahtar kelimelere göre yüksektir.
6. Pazarlama kampanyalarınızı yüksek bütçeler ayırmadan test edebilirsiniz. Dilediğiniz tutarda bütçe ile arama motoru reklamlarına başlayabilirsiniz.
7. Açılış sayfalarınızı seçme özgürlüğüne sahipsiniz. Bunu kullanarak landing page’lerinizi test edebilir, marka terimlerinizden gelen trafiği kampanya açılış sayfalarınıza yönlendirebilirsiniz.
8. Long tail anahtar kelimeler her ne kadar short tail anahtar kelimelere göre daha az erişim hacmine sahip olsa da bir kampanyada yüzlerce long tail anahtar kelime olması yatırım getirisini artıracaktır.
9. Kalite puanı en az verdiğiniz teklifler kadar önemlidir.
10. Açılış sayfalarınızın içeriği, hızı kalite puanlarınızı ve dönüşüm oranlarınızı büyük ölçüde etkileyebilir.
11. Eğer bir e-ticaret sitesi sahibiyseniz Ürün Listeleme Reklamlarını kesinlikle test etmek isteyebilirsiniz.
12. Yayınlanmaya değecek reklam metinleri oluşturmalısınız. Reklam metinlerinizde CTA kullanmanız tıklama oranlarınızı artırabilir.
13. Alternatif reklam metinleri oluşturarak, oluşturmuş olduğunuz reklamları test etmelisiniz.

Arama motoru reklamları hakkında daha fazla bilgi alabileceğiniz kaynaklar: Google Ads Nedir?  PPCHERO, SearchEngineLand

Ayrıca Türkçe bir kaynak olan, Sevgili Aykut Alçelik’in yazmış olduğu Google AdWords kitabını da incelemek isteyebilirsiniz.

Arama Motoru Optimizasyonu (Search Engine Optimization)

Kısaca SEO olarak adlandırılır. Web sitelerinin, arama motorlarının kriterlerine uygun hale getirilerek arama sonuçlarında sıralamasının yükseltilmesi çalışmalarıdır. Arama motorları, arama sonuçlarını belirli algoritmalara göre listeler. Arama motorları belirli aralıklarla bu algoritmaları, kullanıcılarına daha iyi, daha alakalı sonuçlar sunmak için güncellerler. Türkiye’de arama motoru denilince akla direkt olarak Google optimizasyonu da gelebilir. Bunun en büyük nedeni Google’ın pazar payının yaklaşık %95’ini kapsamasıdır. Optimizasyon süreci site içi SEO ve site dışı SEO iki ana başlıkta toplanabilir.

Site içi SEO: Web sitenizin teknik alt yapısı, nasıl bir deneyim ve etkileşim yarattığı, kullanıcılara ne sunduğunuzla alakalı sürecin tamamıdır. Hadi websitesinin alt yapısını düzenletelim, bir iki de içerik yazdırırızın açıkçası çok ötesindedir. Websitenizi bir süpermarket olarak düşünün. Ziyaretçilerinizi, ürünlerin kategorilerine yönlendirecek navigasyonlar, sattığınız ürünlerin son kullanma tarihi veya içeriği hakkında bilgilendirmeler, benzer temalı ürünlerin belirli yerlerde bulunması, çalışanlarınızın müşterilerinize ilgi göstermesi ve yardımcı olması, içerik reyonunun yanında çerezlerin bulunabilmesi, (her ne kadar çapraz satış olsa da, çoğu insanın mağaza deneyimini kolaylaştırıyor bence) alışverişinizin sonunda fiş alabilmeniz veya kolay iade sürecine sahip olmanız. Tüm bunların hepsi mağaza ziyaretçilerinize daha iyi bir deneyim sunmak, daha güvenli ve kolay alışveriş yapmalarını sağlamak konusunda destek olacaktır. Site içi SEO’yu da bu şekilde düşünebilirsiniz.

Site dışı SEO: Aynı örnek üzerinden gidecek olursak, site dışı SEO çalışmaları ise mağaza ziyaretçilerinizin veya herhangi bir kişinin sizin mağazanız hakkında konuşması, başka insanları mağazanıza yönlendirmesi veya onlara tavsiye etmesidir diyebiliriz.

SearchMetrics 2016 verilerine göre;

1. İlk 20 sonucun content uzunluğu 1000 kelimeden fazla
2. Amerika’da top 10 sonuçların %86’sı .com domain uzantısına sahip
3. Sosyal sinyaller 2015’e daha daha etkileyici
4. Sitede geçirilen süre, hemen çıkma oranından daha değerli
5. İçeriğinizin alaka düzeyi, içeriklerinizin uzunluğundan, h etiketlerinden, daha değerli görünmektedir.
6. Tıklama oranlarının etkisi hala çok büyük
7. İçeriklerinizde anlamlı iç bağlantılar kullanmak, çalışmalarınızın performansını artırıcı bir unsur

Daha fazlası için: General ranking factors

 Mail Marketing

Mail marketing tüketicilere doğrudan elektronik posta ile ulaşmanın bir yoludur. Dijital pazarlamanın en yaşlı üyelerinden olmasına rağmen hala en fazla dönüşüm oranlarına sahip dijital pazarlama kanallarından bir tanesi olduğunu söyleyebiliriz. Email kampanyaları ile müşterilerinizle etkileşim yaratmak, satış yapmak, marka sadakati oluşturma noktasında diğer kanallara göre nispeten daha ucuzdur. Ayrıca doğru stratejilerle kullanıldığında işletmeniz için çok verimli pazarlama aracı haline gelebilir.

1. Dünya nüfusunun 3’te 1’inden fazla bir mail hesabı bulunmaktadır.
2. 2016 yılı verilerine göre günde ortalama 240 milyar e-posta gönderilmektedir. Bu sayı 2009 yılında 1.4 milyardı.
3. Ortalama bir ofis çalışanı günde 121 email alıyor. Bu maillerin ortalama %49.7’sini spam mailler oluşturuyor.
4. Gelen maillerin mobilde açılma oranı 2012 yılında %21 iken 2016 yılında %68’lere ulaşmış.
5. Otomasyon ile gönderilen emailler manuel gönderilen maillere göre %320 daha fazla gelir sağlıyor. (örneğin, bir e-ticaret sitesinde alışveriş sepetine ürün atmış fakat siparişini tamamlamamış kullanıcılara sepetinde ürün olduğunu hatırlatan otomatik e-posta göndermek)

Pitchbox ile Backlinko’nun 2019 yılında 12 milyon email üzerinde gerçekleştirdiği analiz sonuçlarından da biraz bahsetmek istiyorum. Çıkan sonuçlar şu şekilde;

1. Atılan maillerin sadece %8.5’u yanıt almış.
2. Konu başlığı uzun olan mailler kısa olanlara göre yaklaşık %25 daha fazla cevaplanma oranına sahip.
3. Aynı kullanıcıya birden fazla mail göndermek cevap alma şansını artırıyor.
4. Kişiselleştirilmiş konu başlıkları yanıt oranlarını %30, kişiselleştirilmiş mail içerikleri %32 yanıtlama oranlarını artırıyor.

Eposta pazarlama hakkında daha fazla bilgi almak, başarılı örnekleri görmek için Mailchimp, Sendgrid, Sendinblue gibi mail marketing araçlarının bloglarını takip edebilirsiniz.

Sosyal Medya

Sosyal medyayı bir kaç mecradan yola çıkarak tanımlamak pek doğru sayılmayacaktır. Bu mecralar genellikle marka veya kullanıcılar arasında iletişim sağlama, bağlantı kurma, duygu, düşünce veya fikirleri anlık olarak paylaşma imkanı sağlar.  Bir çok sosyal mecrada kendiniz veya işletmeniz için profil oluşturabilir, gerçek zamanlı durum, fotoğraf, fikir v.b şeyleri anlık olarak paylaşabilirsiniz.

Sosyal medya pazarlaması nedir?

Sosyal medya pazarlaması, Facebook, Instagram, Linkedin, Twitter gibi sosyal medya kanalları üzerinden ürün veya hizmetleri tanıtmayı ve pazarlamayı amaçlayan dijital pazarlama kanallarından birisidir. Sosyal mecralarda yapılan içerik yönetimi veya doğrudan reklam çalışmalarını sosyal medya pazarlaması kapsamına dahil edebiliriz.

Facebook, Instagram, Twitter, Linkedin, Pinterest gibi popüler sosyal medya kanallarının yaygınlaşmasıyla sosyal medya kavramı hayatımıza girse de temeli 1979’da Tom Truscott ve Jim Ellis tarafından kurulan Usenet ile başladı. Daha sonra IRC, IQC gibi anlık mesajlaşma platformları hayatımızda yer edinmeye başladı. Gereksiz bir bilgi vereyim, yazışırken kullandığımız LOL, OMG gibi kısaltmaların hayatımıza girme sebepleri olarakta bu platformlar gösteriliyor.

2004 yılında dünya müzik enstitüsünü değiştiren, keşfedilmeyi bekleyen sayısız müzik grubunun / parçanın bulunduğu myspace hayatımıza girdi. (Buraya maziyi anlatan bir parça kondurabilirim) Aynı dönemde Facebook’un açılması, Linkedin felan derken şimdi de Tik Tok ile uğraşıyoruz.

Sosyal Medya Facebook’tan daha fazlası!

Yukarıda bahsettiğimiz gibi sosyal medya Facebook, Instagram, Twitter gibi platformlardan daha fazlası. Hemen hemen her endüstri, ilgi alanı için bir sosyal mecra var diyebiliriz. Hatta TripAdvisor, Airbnb bile birer sosyal medya kanalı olarak nitelendiriliyor.

Sosyal medyanın bu kadar yaygınlaşması pazarlamacıları yeni stratejiler üretmeye zorladı diyebiliriz. Sosyal medya pazarlaması, işletmenize daha fazla müşteri çekmek, websitesine gelen trafiği artırmak, yeni ürünleriniz hakkında bilgilendirme sağlamak, satışları artırmak, müşterilerinize destek sağlamak gibi nihai amaçlarınızı gerçekleştirmek için kullanabileceğiniz etkili bir dijital pazarlama kanalıdır.

Pazarlamacıların yaklaşık %87’si sosyal medya pazarlamacılığının satışları artırmaya yardımcı olduğuna inanıyor.

Sosyal medyada başarılı olmanın yolu, çok fazla içerik yayınlamak, yüksek bütçelerle reklam vermek veya tüm sosyal mecralarda hesap açmak değildir. Hedef kitlenizin en çok yer aldığı sosyal mecraları analiz edin ve buralarda profil oluşturarak işe başlayabilirsiniz. Tabi, hesapları yalnız bırakmamak koşuluyla.. En çok yapılan yanlışlardan birisi kesinlikle oluşturup terkedilen profiller diyebiliriz. Eğer böyle yapacaksanız tanıtımlarınıza, websitenize sosyal linkleri hiç eklemeyin. Sosyal medya hesaplarınızı takip etmesi için hedef kitlenize neden sununmalısınız. Sürekli işletmenizden, başarılarınızdan, arada sırada da komikli kedi videoları paylaşan bir hesabınız olmasın.

Websitesi

Websiteleri halen dijital pazarlama kanallarının temel yapısını oluşturmaktadır. Bir çok dijital pazarlama kanalı, websitesine trafik yönlendirme amaçlı kullanılmaya devam ediyor. Bu durum uzun süre bu şekilde ilerleyecek gibi görünüyor. Özellikle orta ölçekli işletmelerde gördüğüm ana sorunlardan bir tanesinden bahsetmek istiyorum. Aylık online reklam kanallarına ayrılan pazarlama bütçesi, websitesine ayırdığı bütçenin 20-30 katı olan işletmeler gördüm. Kullanıcı deneyimine tamamen aykırı, mobil tasarımları içler acısı websitelerine ödemeleri reklam kanallarından trafik yönlendiriyorlar. Oysa ki websitesini biraz kullanıcı deneyimine göre optimize etseler, kullanıcı odaklı tasarımlar oluştursalar dönüşüm oranlarını gözle görülür şekilde arttırabilir. Aynı şekilde ziyaretçileri websitesine yönlendiren pazarlama çalışmaları olmadığı sürede harika bir websiteniz olsa da bu tek başına size başarıyı getirmeyecektir.

İçerik Pazarlama

Aslında buraya kadar saydığımız tüm dijital pazarlama kanallarını kullanarak hedef kitlemize dokunmaya, ulaşmaya hatta onların dikkatini çekmeye çalıştık. Ancak her doğru hedef kitleye ulaşmayı başarsak bile onların dikkatini çekemediğimiz, harekete geçiremediğimiz zaman bunun da pek önemi kalmayacaktır. İçerik pazarlaması stratejisi oluşturmak bu noktada markalar için olmazsa olmaz noktalardan birisidir. Günün sonunca her gün binlerce reklamla karşılaşıyoruz. Doğru içerik pazarlaması stratejileri üreterek sadece reklamlarla karşılaşmak değil, hedef kitlenizi reklam verme hedeflerinize göre aksiyona geçirme şansı da yakalayabilirsiniz.